उठ नेपाली

सोनाम बज्यू तामाङ

उठ हे उठ…उठ हे उठ…
उठ हे उठ जुर्मुराउँदे उठ नेपाली
सुनौलो बिहानीको किरण छर्दै लौ
यो देश िसंगार्न उठ हे उठ…उठ नेपाली

लौ, पौरखी यी हात यही माटोमा चाले
लौ, सीप र जाँगरलाई यही धर्तीमा फाले
असमभव छँदैछैन यही धर्तीमा सुन फलाउन
गरागरा, डाँडा-पाखा, मेहनतले सुन्दर बनाउन

लौ, पराई हात सधैँ थाप्नु हुन्न है
हो, आपुनो स्वाभीमान बेच्नु हुन्न है
देशको लागि हामी पनि मर्न बाँच्न सक्नु पर्छ है
इतिहासलाई साक्षी राखी नयाँ इतिहास कोर्नु पर्छ है

मारिएकी नारीहरु

शकुन आँशु

जिउँदै घाँटी निमोठी मारिएकी नारीहरु
बोल खोल रापिएर खारिएकी नारीहरु

समानताको अंश खोज्दै एकाएक उठौँ मािथ
मान्छेबाट मान्छे तल झारिएकी नारीहरु

लेखान्तको कुरा हुन्न चेतनाको कुरा हुन्छ
बिना न्याय धकेलेरै सारिएकी नारीहरु

घरैभित्र हेलिएर घरैभित्र मर्ने मान्छे
तिनै हुन् गृहबन्दी पारिएकी नारीहरु

जनताको संविधान

ध्रुवसत्य

म मेरो अजातशत्रुको अनुहार हेर्न आतुर छु ।

बाहिर मेरो न्वारान गर्नेहरुको नियत बुझिनसक्नु छ
जसले जस्तो व्याख्या गरे पिन
म जनताको संविधान हुँ
म गर्भमा छु
र मेरो अजातशत्रुलाई चिन्ता छ
कि म जन्मेपिछ
सारा शत्रुलाई सखाप पार्ने छु ।

कल्पित चिन्तामा बाँचेको ओ मेरो अजातशत्रु-
जब म सहिदले आर्जेको माटोमा टेक्ने छु
तब म सम्यक् दृष्टिले दुनियालाई देख्ने छु ।

यो माटोमा म जन्मेपछि
जो कोही जो कसैको मतियार हुनेछ
कि आत्म-निर्णयको अधिकार हुनेछ
‘जसको जोत् उसैको पोत’ हुनेछ
मालिक को हो-मजदुर को हो
इतिहासको खोज हुनेछ
तर तर म फेिर
मेरो अजातशत्रुलाई खोज्ने छैन
त्यो अजातशत्रू
जो म गर्भमा रहेका बेला पिन
मेरी आमालाई बलात्कार गरिरहन्छ ।

म समयको गर्भमा जन्मीसकेको छु
यसैले
मलाई कसैले तुहाउन सक्ने छैन
म हजारौं सहिदको सपना हुँ
त्यसैले
म जन्मेर जसको अनुहारमा हेर्ने छु
ऊ मेरो शत्रु रहने छैन ।

म मेरो अजातशत्रुको अनुहार हेर्न आतुर छु ।

असारको उर्लदो भेल

श्याम तमोट

असारको उर्लदो भेल चिप्लो बाटो दोबाटोहरु
पहिरो गएको पाखा रुझ्दै भिज्दै हिँड्नेहरु
एक लस्कर भरियाहरु

भदौको चर्कदो घाम पानी बिनाको ठाडो उकालो
बेलका बोट सतीबयरको झ्याङ
पसिना पुछ्न टेकाउनेहरु
एक लस्कर भरियाहरु

पुसको धुम्मिँदो दिन फेटा गँुथेका डाँडाहरु
छुनै डरलाग्ने पानी काम्दै खोला तर्नेहरु
एक लस्कर भरियाहरु

चैतको हुरी बतास नाङ्गिसकेका रुखहरु
बालुवा उडिरहेको बगर मुहार ढाक्दै हिँड्नेहरु
एक लस्कर भरियाहरु

कालो अँध्यारो रात पाइताला घोच्ने गेगरहरु
हातमा राँको लिदै बाटो पहिल्याउनेहरु
एक लस्कर भरियाहरु